Het Looshaus in Wenen (1909–1911), ontworpen door Adolf Loos voor de herenkledingzaak Goldman & Salatsch, is een belangrijk voorbeeld van de vroege moderne architectuur en het functionalisme. Het gebouw staat aan de Michaelerplatz, recht tegenover de rijk gedecoreerde Hofburg, waardoor de sobere verschijning extra opvalt. Tijdens het waarnemen van de buitenkant in het echt viel vooral het sterke contrast met de historische omgeving op. Juist deze ervaring wekte mijn interesse en vormde de aanleiding om verder onderzoek te doen naar het interieur van het gebouw.

De architectuur van het Looshaus weerspiegelt Loos’ afwijzing van ornament, zoals hij die verwoordde in Ornament und Verbrechen. De gevel is strak en rationeel opgebouwd en duidelijk functioneel geleed. De onderste verdiepingen, die een commerciële functie hebben, zijn bekleed met Cipollino-marmer en bevatten grote etalageramen. Dit geeft de plint een representatieve en luxueuze uitstraling. De bovenliggende verdiepingen zijn wit gepleisterd, volledig ornamentloos en voorzien van regelmatig geplaatste rechthoekige ramen. Esthetiek ontstaat hier niet door decoratie, maar door proportie, ritme en materiaalcontrast. Deze radicale eenvoud was destijds zeer omstreden en leverde het gebouw de bijnaam “huis zonder wenkbrauwen” op.

Het interieur vormt een interessant tegenwicht tot het sobere exterieur. Hoewel ook hier ornament wordt vermeden, is er sprake van een rijke ruimtelijke en materiële uitwerking. Loos maakt gebruik van hoogwaardige materialen zoals hout en marmer en past een ruimtelijke organisatie toe die vooruitloopt op zijn Raumplan-principe: ruimtes zijn ontworpen als samenhangende volumes met verschillende hoogtes, afgestemd op hun functie. De observatie van de strenge buitenkant maakte het des te intrigerender om te ontdekken hoe Loos binnen juist comfort, luxe en functionaliteit combineert. Zo laat het Looshaus zien hoe de principes van de moderne architectuur zowel aan de buiten- als aan de binnenzijde consequent, maar op verschillende manieren, worden toegepast.

Eigen beelden