De American Bar (Kärntner Bar, 1908) in Wenen, ontworpen door Adolf Loos, is een klein maar uitzonderlijk invloedrijk interieur binnen de vroege moderne architectuur. Het ontwerp laat zien hoe Loos zijn afwijzing van ornament vertaalt naar een intense ruimtelijke ervaring waarin materiaal, schaal en ruimtelijke gelaagdheid centraal staan. Tijdens mijn bezoek werd deze theorie niet alleen zichtbaar, maar vooral voelbaar. De bar is ruimtelijk zeer compact, maar door het gebruik van spiegels gecombineerd met donker hout ontstaat een gelaagde compositie die de indruk geeft van een oneindige ruimte.

Het interieur is opgebouwd uit hoogwaardige en eerlijke materialen, met name verschillende soorten marmer, hout en messing. Ornament ontbreekt volledig; de expressie komt voort uit de natuurlijke tekening van het marmer, de glans van de oppervlakken en het spel van licht en reflectie. Juist deze gelaagde toepassing van marmer had tijdens het verblijf een sterk effect: hoewel de ruimte klein is, voelde zij oneindig aan. De verschillende marmerlagen en reflecterende oppervlakken zorgden voor een bijna hypnotiserende werking, waarbij de ruimte zich steeds anders leek te tonen afhankelijk van positie en beweging.

Deze ervaring werd nog versterkt door het contrast met de sobere wc-ruimte. Na het betreden van deze minimalistische, terughoudend vormgegeven plek en het lezen van een quote die daar was aangebracht, voelde de terugkeer naar de bar intenser dan voorheen. De overgang maakte duidelijk hoe bewust Loos met contrasten werkt: soberheid en luxe, geslotenheid en openheid, rust en prikkeling. De American Bar liet mij daardoor niet alleen zien hoe Loos architectuur ontwierp, maar ook ervaren hoe ruimtelijke compositie, materiaal en schaal samen een krachtige emotionele beleving kunnen oproepen, zelfs binnen de beperkingen van een zeer klein oppervlak.

Eigen beelden